Dla Rodziców
Talerz zdrowego żywienia
Jeszcze kilka lat temu wszyscy znaliśmy piramidę żywieniową - graficzny model pokazujący, co i jak często powinniśmy jeść. Jednak od 2020 roku w Polsce obowiązuje tzw. talerz zdrowego żywienia. To właśnie on stał się nową mapą dla tych, którzy chcą dbać o dietę i zdrowie. Model ten opracowali eksperci z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH - Państwowego Instytutu Badawczego, bazując na najnowszych badaniach naukowych i rekomendacjach międzynarodowych organizacji.
Talerz zdrowego żywienia to prosta graficzna instrukcja - połowa powinna być wypełniona warzywami i owocami (z przewagą warzyw), jedna czwarta pełnoziarnistymi produktami zbożowymi, a ostatnia część - zdrowymi źródłami białka. Zwraca się też uwagę na ograniczenie czerwonego mięsa, wędlin, soli, cukru i produktów wysoko przetworzonych.
Na początku 2026 roku ogłoszone zostały nowe zalecenia żywieniowe dla populacji amerykańskiej. Ich piramida żywienia została dosłownie postawiona na głowie. Amerykańskie wytyczne kładą natomiast większy nacisk na wysoką podaż białka (mocno eksponując na grafice odwróconej piramidy zwierzęce źródła tego składnika), rekomendację pełnotłustego nabiału i jakość produktów, a nie ich ścisłe proporcje. Mimo zalecenia konsumpcji produktów zbożowych pełnoziarnistych, na grafice piramidy ta grupa produktów jest zmarginalizowana. Grafika nie uwzględnia też rekomendowanych do nawadniania płynów, chociaż ten aspekt został uwzględniony w części opisowej.
Polski model talerza jest łatwiejszy do zrozumienia niż dawna piramida. Pokazuje, jak powinien wyglądać każdy posiłek, a nie tylko ogólny rozkład diety w ciągu dnia. Wskazuje też na konieczność ograniczenia soli, cukru i przetworzonej żywności. W polskich grafikach nie brakuje także miejsca na wodę jako podstawę spożywanych płynów oraz zdrowe tłuszcze roślinne.
Źródło:
Talerz zdrowego żywienia - Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej