Grupy

      •          

        PEDAGOG SPECJALNY: mgr Agnieszka Janus

                                                      poniedziałek 9.30-12.30

        W celu skontaktowania się z pedagogiem

        prosimy o przesłanie wiadomości za pomocą aplikacji INSO.

                                                                  mgr Joanna Kaczmarska-Kozioł

         

        ASD

         

        ASD – AUTYSTYCZNE SPEKTRUM ZABURZEŃ

        To pojęcie nowe, wiąże się z szerszym ujmowaniem autyzmu. Jest terminem klinicznym, z natury medycznym. W obszarze edukacji obecnie posługujemy się terminem zaburzenia ze spektrum autyzmu.

        Zaburzenia ze spektrum autyzmu diagnozowane jest przez szereg specjalistów. W Polsce to psychiatra ostatecznie podejmuje decyzję, czy osoba jest w spektrum czy też nie. Niemniej jednak dużą rolę w procesie diagnostycznym odgrywają badania prowadzone przez psychologów.

        Częstotliwość występowania ASD

        Badania pokazują, że jest to 1 przypadek na 68 dzieci ( 1 na 42 chłopców, 1 na 189 dziewczynek).

        Osiowe objawy ASD

        Istnieją dwie osiowe trudności ASD. Pierwsza to znaczące trudności w interakcji i komunikacji społecznej, przejawiające się w deficytach komunikacji werbalnej i pozawerbalnej, braku wzajemności komunikacyjnej oraz problemach z nawiązaniem i dbałością o relacje z innymi, stosownie do wieku.  Druga to pojawiające się ograniczone i powtarzalne wzorce w zachowaniu, takie jak stereotypie (np. trzepotanie rękami, kręcenie się wokół własnej osi), nietypowe reakcje zmysłowe (zbyt  duza lub zbyt mała wrażliwość na dotyk, metki w ubraniach, olśnienia, dźwięki, zapachy, faktury materiałów) i przywiązanie do codziennej rutyny oraz ograniczone, czasami bardzo jednoznaczne zainteresowania. Poziom natężenia tych objawów bywa różny u różnych osób i każda z nich, mimo takiej samej diagnozy, funkcjonuje w sposób niepowtarzalny. Trudności, o których mowa, zazwyczaj pojawiają się we wczesnym dzieciństwie i już wtedy mogą wpływać na jakość kontaktów z innymi.  Osoby z ASD miewają problemy w adaptacji do nowych warunków, często mierzą się z b rakiem tolerancji i akceptacji w społeczności szkolnej a czasem zawodowej, doświadczają samotności i niezrozumienia nawet w najbliższym otoczeniu.

        Teoria umysłu

        Jest jedna z teorii, która wyjaśnia trudności występujące u osób w spektrum w zakresie odczytywania stanów emocjonalnych innych ludzi, a także rozumienia i wyrażania własnych. To, co się dzieje w umyśle innego człowieka jest nieobserwowalne. Możemy o tym wnioskować na podstawie jego komunikacji niewerbalnej (zachowanie, mimika twarzy, gesty, postawa ciała, własne doświadczenia, umiejętności wnioskowania).

        Mity dotyczące osób z ASD

        Jednym z mitów jest posiadanie przez osoby z ASD nieprawdopodobnych umiejętności, w szczególności dotyczących sprawności matematycznych. Tymczasem jest to skromny odsetek wśród ogółu osób ze spektrum (2-3% to osoby szczególnie uzdolnione, zwane sawantami).

        Inny mit to to, ze osoby w spektrum nie potrafią nawiązać relacji społecznych. W kontekście chłopców/mężczyzn większość z nich prezentuje postawę relatywnie bierną, pozostali mocno pragną posiadać przyjaciela. W przypadku dziewczynek/kobiet większość z nich marzy o prawdziwej relacji. Z badań wiemy, ze tu nie brakuje chęci i motywacji, tylko u tych osób występuje brak lub duży deficyt kompetencji społecznych, potrzebnych do tego, by zbudować interakcję, zainicjować relację społeczną. Brakuje  umiejętności podtrzymywania znajomości, potrzeby dbałości o kontakt z innymi. Z tym osoby w spektrum mają właśnie problem.

        Jaką wiedzę powinni mieć rodzice?

        Jak największą, odpowiednią do sytuacji ich dziecka. Nie jesteśmy w stanie przewidzieć, jak będzie wyglądać rozwój dziecka. Wspólnym zadaniem rodziców i terapeutów jest wspieranie i rozwijanie posiadanego przez dziecko potencjału, ale tez na miarę jego możliwości pokazywanie, że może ono robić postępy w sferach, które są najbardziej zaburzone.

        Prediagnostyczne wskaźniki ASD

        W pierwszym półroczu życia dziecka można zauważyć: brak zainteresowania twarzą ludzi, ograniczona wrażliwość na bodźce społeczne np. dziecko nie wodzi wzrokiem lub nie koncentruje uwagi na rodzicach. U starszych, ok 12. Miesiąca zycia warto zwrócić uwagę na kontakt wzrokowy. Niepokojący będzie zupełny brak tego kontaktu, ewentualnie jego ograniczenie. Dzieci z ASD mogą nie pokazywać palcem tego, na czym im zależy, czyli wykazują brak lub trudności w tworzeniu tzw. Wspólnego pola uwagi.  Innym sygnałem jest słaba ekspresja mimiczna, czyli trudności z okazywaniem uczuć i emocji oraz brak reakcji na własne imię. Już dzieci 12. Miesięczne powinny na nie reagować. Istotne jest także, czy u malucha występuje zabawa społeczna. Taką pierwszą zabawa jest „a kuku”. Podobnie w zabawie „na niby” – pokazuje ona, czy dziecko potrafi udawać np. że nalewa herbatkę do filiżanki, podawać ją mamie, prosząc, by rodzic wypił. W przypadku dzieci, u których nie ma wspomnianych umiejętności istnieje ryzyko wystąpienia spektrum autyzmu.

        Warto zauważyć, że w zachowaniu dziecka musi wystąpić szereg trudności – wówczas należy uadać się do specjalisty i dokonać profesjonalnego bilansu rozwoju  dziecka. Warto także to zrobić w przypadku pewnych grup ryzyka, dla których zwiększa się możliwość wystąpienia spektrum autyzmu (rodzeństwo dzieci w spektrum). Do grup ryzyka trzeba zaliczyć osoby mające krewnych z zaburzeniami takimi jak np. stwardnienie guzowate, zespół kruchego chromosomu X, dzieci o znacznie opóźnionym rozwoju mowy, z problemami w rozwoju społecznym i w zachowaniu (hiperaktywne, zafascynowane pewnymi przedmiotami lub schematycznie wykorzystujące zabawki). W grupie ryzyka będą także dzieci, które prezentują zaburzenia wczesnego rozwoju ruchowego, wcześniaki, dzieci z niską masą urodzeniową, dzieci matek z cukrzycą ciążową i z dużą masą ciała w czasie ciąży.

        Najważniejsze wskazania dla rodzica:

        1. Wczesna diagnostyka

        Im wcześniej rozpoznamy trudności rozwojowe dziecka, tym lepsze sa rokowania na przyszłość.

        1. Współpraca ze specjalistami

        By była efektywna i służyła dziecku, powinna by ć oparta o zasadę poszanowania decyzji obu stron, wzajemne zaufanie i dążenie do utrwalenia osiągniętych celów.

        1. Ograniczenie do minimum lub wykluczenie oglądania telewizji, grania na laptopie czy telefonie przez dziecko

        Dla zachowania zdrowia fizycznego i psychicznego przyjmuje się, ze dzieci do 3. roku życia nie powinny mieć kontaktu  z telewizją, laptopem, telefonem lub konsolą.

        źródło: red. I. Bołtuć, M. Dworzańska, Spektrum autyzmu. Wskazówki 

         

        Rozwijanie słuchu fonemowego

        Czym jest słuch fonemowy?

        Słuch fonemowy jest to słyszenie różnicy pomiędzy fonemami różniącymi się między sobą cechą dystynktywną danego języka np.:

        • dźwięcznością,
        • bezdźwięcznością nosowością,
        • ustnością,
        • bocznością,
        • twardością,
        • miękkością,
        • rodzajem artykulacji,
        • miejscem artykulacji.

        Słuch fonemowy analizuje i różnicuje dźwięki mowy dzięki danej cesze dystynktywnej. Do przykładów dobrze obrazujących to zagadnienie możemy zaliczyć słowa „Góra” i „Kura” – te dwa wyrazy różnią się cechą dystynktywną jaką jest dźwięczność. Ponadto każdą głoskę charakteryzują również cechy prozodyczne. Do najważniejszych cech prozodycznych możemy zaliczyć: głośność, wysokość i długość danej głoski. Cechy prozodyczne mogą zmienić wypowiedź z twierdzącej na pytającą lub wykrzyknienia. Każdy zatem dźwięk mowy ludzkiej może mieć wiele cech istotnych w procesie komunikowania się, ale tylko niewielka ich liczba jest istotna dla struktury danego języka — są to właśnie cechy dystynktywne.

        Rozwój słuchu fenemowego:

        Dzięki prawidłowemu rozwojowi słuchu może rozwinąć się mowa — zdolność charakterystyczna tylko dla ludzi, będąca podstawą w procesie komunikowania się. W procesie tym ściśle współpracują ze sobą przede wszystkim narządy słuchu, głosu i mowy. Między słyszeniem, tworzeniem głosu i mówieniem istnieje wzajemna zależność koordynowana przez centralny układ nerwowy. Narząd słuchu umożliwia dziecku odbieranie dźwięków. Początki rozwoju zdolności do percepcji słuchowej sięgają okresu prenatalnego.

        Narząd słuchu zaczyna się kształtować w 3. tygodniu życia płodowego, a od 4. do 5. miesiąca dziecko zaczyna reagować na bodźce akustyczne. W okresie prenatalnym kształtuje się nie tylko recepcja dźwięków mowy, lecz także rozwija się umiejętność rozróżniania i różnicowania dźwięków oraz pamięć słuchowa.

        Zaburzenia percepcji słuchowej:

        • 3-6% dzieci ma problemy z nabywaniem języka,
        • Badanie słuchu nie wykazuje nieprawidłowości,
        • Badanie inteligencji nie wykazuje nieprawidłowości,
        • Mają trudności w przetwarzaniu szybko zmieniających się sygnałów mowy,
        • Mają trudności z różnicowaniem dźwięczności.

        Problemy tych dzieci dotyczą subtelnych aspektów zdolności percepcji dźwięków mowy. Zaburzenia niektórych funkcji kory mózgowej- procesy analizy i syntezy dokonują się na poziomie korowej części analizatora. Dzieci z zaburzoną percepcją słuchową, słysząc dobrze poszczególne dźwięki, nie potrafią z potoku dźwięków mowy wychwycić wszystkich po kolei i prawidłowo ich różnicować.

        Słuch fonemowy odgrywa ważną rolę w naszym życiu i w komunikacji. Nie tylko pozwala po prostu słyszeć dźwięki, ale i pełni funkcję ostrzegawczą, czy informującą. Bez dobrego słuchu występują u dzieci problemy w rozwoju mowy, umiejętności czytania, czy komunikacji z rówieśnikami. Przy dobrze rozwiniętym słuchu fonemowym dziecko potrafi odróżniać głoski, dzięki czemu dzieli zdania na wyrazy, wyrazy na sylaby, a sylaby na pojedyncze głoski. Co ciekawe, taki słuch nie jest zdolnością wrodzoną, ale nabytą. Dziecko nie rodzi się z rozwiniętym słuchem fonemowym, ale nabywa taką umiejętność we wczesnym dzieciństwie pod wpływem określonych bodźców słuchowych. Już w okresie niemowlęcym zaczyna kształtować się słuch fonemowy, który jest unikalny dla każdej grupy językowej. Z czasem dziecko, które rozwija taki słuch, rozróżnia fonemy, czyli np. wyrazy o podobnym brzmieniu, jak wspomniane już „Góra” i „Kura” oraz potrafi odróżnić ich odmienne znaczenie. Jeśli przedszkolak ma z tym problem, powinien czynnie realizować zadania zaproponowane przez nauczyciela.

        Deficyty wynikające z zaburzeń słuchu fonemowego:

        • Opóźniony rozwój mowy,
        • Zaburzenia wymowy przejawiające się w substytucjach,
        • Wymowa bezdźwięczna,
        • Trudności w pisaniu tj. pisanie głosek dźwięcznych, różnicowanie głosek nosowych, analiza słuchowa zdań i wyrazów, gubienie liter (zwłaszcza samogłosek)
        • Trudności w nauce czytania tj. trudność w syntezie i analizie słów, niewłaściwe wybrzmiewanie dźwięków, trudność w rozumieniu treści tekstu, zamiana liter, nieprawidłowe odczytywanie wyrazów,
        • Trudność w nauce języków obcych,
        • Trudność w uczeniu się na pamięć (wierszy, tabliczki mnożenia, ciągów słownych),
        • Trudność w przyswajaniu gramatyki,
        • Trudność w rozumieniu dłuższych wypowiedzi.

        Ćwiczenia na usprawnienie słuchu fonematycznego:

        1. Ćwiczenia słuchu fonematycznego z wykorzystaniem instrumentów

        Ustalamy z dzieckiem, że gdy usłyszy dźwięk trójkąta skacze, a gdy usłyszy dźwięk bębenków tupie nóżkami. Później utrudniam zadanie, ponieważ dokładam kolejny instrument np. grzechotkę i na dźwięk grzechotki musi kręcić się wokół własnej osi. Jest to świetny przykład zabawy na uwrażliwienie słuchu fonematycznego, ponieważ odpowiednio koreluje bodziec dźwięku z reakcją ruchową dziecka.

        1. Zabawa w śpiewanie samogłoskowe na poprawę słuchu fonematycznego

         

        Ustalamy z dzieckiem, że musi powtórzyć  dźwięk w odpowiedniej linii melodycznej . Czyli proszę o powtórzenie samogłosek:

        Aaaa a aaaa

        Uuuu u uuuu

        W linii melodycznej do piosenki „aaaa kotki dwa (…)”.

        Dziecko w ten sposób dostrzega różnice pomiędzy samogłoskami ich sposobem artykulacji. I dostrzega, że stosuje się je w śpiewie.

        1. Ćwiczenia słuchu fonematycznego polegające na odróżnianiu obrazków

        Przedstawiamy dziecku dwóch odmiennych obrazków, które różnią się tylko jedną głoską dzięki czemu znaczenie wyrazu też się zmienia np.:

        Rak : Mak

        Zadaje pytanie. „pokaż paluszkiem gdzie jest Mak”?

        Zadaje kolejne pytanie . „Mak czy Rak jest roślinką”?

        Sale: Szale

        Zadaje pytanie „pokaż gdzie są Szale”?

        Zadaje kolejne pytanie . „w Szalach czy w Salach uczą się dzieci”?

        Pączek: Bączek

        Zadaje pytanie „pokaż, gdzie jest Pączek”?

        Zadaje kolejne pytanie „ Pączek czy Bączek możemy zjeść”?

        Tym sposobem sprawdzamy na ile dziecko wytęża swoją uwagę słuchową i jaka jest reakcja zwrotna. Czasem bywa tak, że dziecko umie prawidłowo wskazywać np. obrazki z par opozycyjnych, np. mak : rak lub sale : szale, ale cały czas zamiast szale mówi /sale/ a rak to ciągle /lak/. Oznacza to tylko tyle, że słuch fonemowy działa prawidłowo, ale artykulatory dziecka, w tym przypadku głównie język, nie są jeszcze na tyle dojrzałe lub wystymulowane by wypowiedzieć poprawnie głoski.

        1. Wyróżnianie wyrazów w zdaniu

        Wyróżnianie sylab w wyrazie, najlepiej za pomocą klaskania (jedna sylaba – jedno klaśnięcie), oprócz tego można bawić się w uzupełnianie wyrazów sylabą, podajemy pierwszą sylabę, np. „ma”, a dziecko dodaje – „pa” (mapa)

        1. Słuchanie wierszy, w których występuje jak najwięcej dźwięków do naśladowania

        Dobieranie w pary wyrazów, które różnią się tylko jedną głoską i dzięki czemu tworzą rym (koza – kosa, mama – dama, tata – data, pije – bije, Ala – Ola). Kolejną wersją tej zabawy może być podkreślanie czerwoną kredką wyrazów, które „syczą”, a niebieską, tych, które „szumią” (np.: sok, puszka, szachy, kostka, proszek, ser).

        1. Wymyślanie wyrazów zaczynających się od podobnie brzmiących liter

        Przykładowo, dzieci wymyślają wyrazy na literę „g” a potem na „k”. Inną formą tej zabawy może być wyszukiwanie wyrazu, który zaczyna się na ostatnią literę poprzedniego wyrazu (mąka – atlas – samolot – tygrys – samochód – dom).

        1. Wymyślanie wyrazów na określoną głoskę – szukanie do nich rymu

        Wyjaśnianie znaczenia wyrazów tak samo brzmiących np.: może : morze , blok (techniczny do rysowania) : blok (mieszkalny). Inną opcją jest tworzenie wyrazów zaczynających się na określoną sylabę: wo – woda, bu – buty, itd.

        Joanna Kaczmarska- Kozioł

         

         

        BUDOWANIE WIĘZI RODZINNYCH

        Więzi rodzinne to siatka, która łączy członków rodziny na płaszczyźnie emocjonalnej i społecznej. Rozwój dziecka

        i jego wychowanie jest ściśle uzależnione od jej funkcjonowania. Dzieci obserwują zachowania rodziców i  innych

        domowników. To, co widzą, często stanowi wzór dla ich własnych zachowań. Jeśli opiekunowie wykazują

        szacunek,  empatię i zdrowy sposobów rozwiązywania konfliktów, dzieci są skłonne do naśladowania tych

        wzorców. Tymczasem przemoc, wulgarny język, brak wsparcia czy szacunek kształtuje wśród nich poczucie leku,

        niezrozumienia, obniża poczucie własnej wartości, a także wpływa na kontakty z innymi ludźmi.

        Rozmowa  jest jednym z najważniejszych czynników wspierających więzi rodzinne. Prawdziwa konwersacja

        dotyczy emocji i uczuć wszystkich domowników. To dzięki komunikacji członkowie rodziny mogą wyrażać swoje

        myśli, uczucia, potrzeby i oczekiwania.

         

        WIĘZI RODZINNE:

        - dają emocjonalne wsparcie,

        - dają poczucie przynależności (bezpieczeństwo),

        - wspierają dzieci w edukacji (inwestowanie w przyszłość),

        - dają poczucie tożsamości kulturowej (zwyczaje, tradycje rodziny),

        - uczą rozwiązywać konflikty, negocjować.

         

        W JAKI SPOSÓB PIELĘGNOWAĆ WIĘZI RODZINNE?

        - wspólne spędzanie czasu - wspólne posiłki, wspólne zainteresowania,

        - rozmawianie o wartościach - otwarta rozmowa, popieranie swojego zdania argumentami,

        - wyrażanie wdzięczności - kultywowanie tradycji rodzinnych np. urodziny bliskich, rocznice,

        - rozwijanie empatii - okazywanie sobie wsparcia, szacunku, docenianie wysiłków i osiąganych sukcesów,

        - dawanie sobie przestrzeni do indywidualnego rozwoju - ustalanie zdrowych granic i szacunek dla prywatności

        każdego,

        - wspólna praca nad rozwiazywaniem konfliktów - unikanie agresji, obrażania się nawzajem, słuchanie drugiej

        osoby, podejmowanie wysiłku w budowanie pojednania.

         

        TOKSYCZNE WIĘZI RODZINNE TO:

        - brak zgody na zachowanie indywidualności wszystkich  członków rodziny,

        - nadmierna kontrola, która rodzi manipulacje,

        - skrajne niedbalstwo, czyli brak zainteresowania sytuacją dziecka i jego stanem emocjonalnym,

        - unikanie konfrontacji z trudnościami.

         

        SKUTKI TOKSYCZNYCH WIĘZI NA BUDOWANIE PRZYSZŁYCH RELACJI:

        - trudności w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji (przyjacielskich, romantycznych),

        - dystans emocjonalny - ochrona przed zranieniem, wykorzystaniem, zdradą rodziny.

        Dzieci wzrastające w toksycznych środowiskach rodzinnych często wchodzą w relacje, w których osoba-partner

        również tworzy toksyczne więzi.

         

        Źródło: ebook Siła więzi rodzinnych -  Fundacja Nie Widać Mnie

         

        KLAPS - PRAWDA I MITY NA PODSTAWIE WYNIKÓW AKTUALNYCH BADAŃ

         

        1. Istnieje wiele przekonań o klapsach – że są skuteczne, uczą norm i zasad właściwego zachowania, zapobiegają agresji i są nieszkodliwe dla dziecka.
        2. Niektóre badania nad natychmiastowym skutkiem klapsów rzeczywiście potwierdzają, że pod wpływem kary dzieci zaprzestają danego zachowania w konkretnej sytuacji. Jednocześnie wiele badań wskazuje również, że inne, nieprzemocowe metody przynoszą podobne efekty.
        3. Dzieci, które od najbliższych doświadczają bolesnych kar, mają tendencję do postrzegania intencji innych ludzi jako wrogich i częściej uciekają się do agresji w kontaktach z innymi.
        4. U dzieci, wobec których stosowano klapsy, nie wykształca się wewnętrzne przekonanie, co jest dobre, a co złe.
        5. Dzieci mogą się wystrzegać pewnych zachowań ze strachu przed karą, ale nie dlatego, że zrozumiały, dlaczego dane zachowanie jest złe (zwiększamy posłuszeństwo dziecka, nie doprowadzamy do jego rozwoju moralnego).
        6. Zwolennicy stosowania kar fizycznych twierdzą, że jeśli są wymierzane przez rodziców z właściwą intencją i bez emocji, pełnią rolę wychowawczą i mają dobroczynne skutki. Jednak większość polskich rodziców wymierza kary fizyczne pod wpływem silnych emocji więc  rola wychowawcza klapsów jest wątpliwa.
        7. Konstruktywne metody wychowawcze są w stanie zachęcić dziecko do właściwego zachowania i współpracy oraz dają możliwość nawiązania z nim wartościowej relacji.

        Źródło: www.rodzice.fdds.pl